De artsen verwijderden de reusachtige tumor, herstelden de bloedvaten en plaatsten de gezonde darm weer terug

In het UMCG is bij een patiënt een goedaardige tumor van 10,3 kilo uit zijn darmstelsel verwijderd. Dit kon alleen door de darmen in hun geheel tijdelijk uit zijn lichaam te halen. De artsen verwijderden de reusachtige tumor, herstelden de bloedvaten en plaatsten de gezonde darm weer terug. De operatie duurde ruim tien uur. Niet eerder werd deze auto-darmtransplantatie in Europa uitgevoerd.

Bij toeval afwijking ontdekt
Chirurg Sijbrand Hofker vertelt dat bij toeval bij de man een enorme afwijking in zijn buik werd ontdekt. ‘Hij kwam in een ander ziekenhuis vanwege een longontsteking. Hij had op dat moment helemaal geen klachten die duidden op de enorme afwijking in zijn buik. Bij lichamelijk onderzoek voelde de arts een grote massa die vrijwel de hele buikholte in beslag nam.’ Achteraf bleek dat de buik van de man al sinds ongeveer 2000 geleidelijk steeds dikker was geworden.

Tumor ter grootte van een grote basketbal
Dit kwam door een zeldzame, goedaardige tumor in zijn buik met een uiteindelijke omvang van een grote basketbal. De afwijking zat in het deel van het weefsel dat de darmen met de achterwand van de buik verbindt en waarin belangrijke bloedvaten lopen. Omdat de tumor ook grote bloedvaten rondom de dunne darm omvatte, was operatief verwijderen bijzonder ingewikkeld.

‘Ons doel was de tumor te verwijderen zonder dat de patiënt zijn darmen hoefde te verliezen.’

Operatie noodzakelijk, maar erg riskant
Jarenlang bleef de situatie van de patiënt redelijk stabiel en was medisch ingrijpen niet noodzakelijk. Vanaf 2024 veranderde dat en bedreigde ernstig bloedverlies zijn gezondheid. Een standaard operatie was riskant: daarbij kon zoveel van de darmen en bloedvaten verloren gaan dat hij de rest van zijn leven afhankelijk zou blijven van infuusvoeding. Voor een darmtransplantatie met een donororgaan kwam hij niet in aanmerking. 

Doel bijzondere operatie: tumor verwijderen en darmen herstellen
In 2025 besloot Hofker tot een zeer bijzondere aanpak: een auto-darmtransplantatie. Dit bestaat uit het tijdelijk verwijderen en later weer terugplaatsen van de darmen. ‘Ik heb vooraf veel tijd besteed aan het bestuderen van beelden van zijn darmen en de tumor. Ik moest precies bepalen welke route we tijdens die operatie zouden volgen, zodat we de tumor konden verwijderen en de belangrijke bloedvaten weer konden aansluiten. Wat je vooraf nooit zeker weet, is hoe het er daadwerkelijk uitziet wanneer je eenmaal opereert. Je moet op basis van je ervaring inschatten of het technisch haalbaar is en of de patiënt de ingreep kan doorstaan. Ons doel was de tumor te verwijderen zonder dat de patiënt zijn darmen hoefde te verliezen, zodat hij weer een zo normaal mogelijk leven kon leiden.’ 

Speciaal samengesteld operatieteam
Een speciaal samengesteld team van buik-, transplantatie- en plastisch chirurgen voerde de operatie uit. Nadat de darmen en de tumor uit het lichaam waren verwijderd, werd het bloed eruit gespoeld en alles tot onder 5 graden Celsius afgekoeld. ‘Daarna verwijderden we de afwijking en het aangetaste darmweefsel. We hebben de belangrijke darmslagaders gereconstrueerd met een bloedvat uit het lichaam van de patiënt. Daarna plaatsten we de darmen terug en sloten we de bloedvaten en darmuiteinden opnieuw aan. Het verwijderde darm- en tumorpakket woog maar liefst 10,3 kilo.’

‘Hij staat weer midden in het leven; daar doe je het voor als chirurg’

Patiënt staat weer midden in het leven
De operatie verliep voorspoedig. Na een periode van herstel en tijdelijke voeding via een infuus kon de patiënt weer zelfstandig eten en werd zijn tijdelijke stoma opgeheven. Hofker: ‘Hij heeft geen klachten meer, eet gewoon en kan zijn werk weer doen. Hij staat weer midden in het leven. Dat is uiteindelijk waar je het voor doet als chirurg. Hij was vóór de operatie ernstig beperkt en kan nu zijn gewone leven verder oppakken. Dat blijft bijzonder.’

Perspectief voor andere patiënten 
De operatie is een Europese primeur. De ingreep is technisch zeer complex en vraagt om nauwe samenwerking tussen verschillende medische specialismen. Hofker: ‘Soms moet je verder kijken dan de gebruikelijke behandelopties. Dat we deze mogelijkheid nu hebben benut, kan ook voor toekomstige patiënten nieuwe perspectieven bieden. Het zal waarschijnlijk hooguit om enkele patiënten per jaar gaan. Maar voor hen kan dit het enorme verschil maken tussen blijvend darmfalen of het behoud van hun darmfunctie.’

‘Deze operatie is mijn redding geweest’ 

Patiënt Ronald van de Kimmenade voelt zich als herboren door de operatie. ‘Voor de operatie moest ik enorm veel bloedtransfusies ondergaan. Ik kreeg toen 35 zakken bloed in een jaar tijd. Ik was vaak moe, had weinig energie en moest bij wisselende temperaturen snel braken. Ik werd behandeld in Nijmegen. Mijn internist van het Radboud deed echt al het mogelijke, waarvoor ik haar heel dankbaar ben. Uiteindelijk legde ze contact met het UMCG en verwees ze me door. Ze was ook bij mijn operatie aanwezig.'

'De operatie is echt mijn redding geweest. Ik heb nu af en toe nog een controle en dat is alles. Ik ben weer volledig aan het werk, ga zelfs langer doorwerken. Eerder was ik blij om mijn pensioen te halen. Nu denk ik: stil zitten daar word ik alleen maar oud van en daar ben ik nog veel te jong voor.’

Bron: UMCG