De bacteriën in onze darmen helpen bij het verwerken van voedingsstoffen, het reguleren van ontstekingen en bij onze energiehuishouding

Onze spieren verliezen geleidelijk kracht naarmate we ouder worden. Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum en de Universiteiten van Granada en Almería hebben een darmbacterie gevonden die dit proces mogelijk kan voorkomen. Hun onderzoek laat zien dat de aanwezigheid van Roseburia inulinivorans samenhangt met sterkere spieren bij zowel mensen als muizen. Deze vondst biedt een mogelijke basis voor een probioticum om spierkracht op latere leeftijd beter te behouden.

Spierkracht neemt af met de leeftijd
“Tijdens het ouder worden, verliezen onze spieren langzaam kracht en omvang,” legt postdoc Borja Martínez-Téllez uit. “Daardoor worden dagelijkse handelingen zwaarder en neemt het risico op vallen, kwetsbaarheid en verlies van zelfstandigheid toe. In ernstige gevallen kan spierafbraak onze gezondheid en herstel flink verstoren.”

Beweging en goede voeding blijven belangrijk om spieren sterk te houden, maar de onderzoekers richten zich nu op een minder bekende factor: de darm. “De bacteriën in onze darmen helpen bij het verwerken van voedingsstoffen, het reguleren van ontstekingen en bij onze energiehuishouding,” zegt hoogleraar Patrick Rensen. “Deze processen zijn allemaal nodig om onze spieren gezond te houden terwijl we ouder worden.”

Darmbacterie zorgt voor sterkere spieren
In dit onderzoek viel één darmbacterie op: Roseburia inulinivorans. De aanwezigheid van deze bacterie lijkt samen te hangen met sterkere spieren gedurende het hele leven. “Toen we jongvolwassenen van 18 tot 25 jaar vergeleken met volwassenen van 65 jaar en ouder, zagen we duidelijke verschillen,” vertelt Martínez-Téllez. “Ouderen die deze bacterie bij zich droegen, hadden 29 procent meer knijpkracht dan mensen bij wie de bacterie ontbrak.”

Ook bij jongvolwassenen viel op dat hogere hoeveelheden Roseburia inulinivorans samengingen met sterkere spieren en een betere algehele conditie. “Het was opvallend om in beide leeftijdsgroepen hetzelfde patroon te zien,” zegt Martínez-Téllez.

Testen in muizen
Om te onderzoeken of de link tussen de bacterie en spierkracht meer is dan toeval, voerden de onderzoekers muizenexperimenten uit. “We wilden weten of deze bacterie echt kan bijdragen aan sterkere spieren,” legt Rensen (foto; fotograaf: Eelkje Colmjon) uit. Nadat de darmbacteriën van de muizen eerst waren verwijderd met antibiotica, kregen ze acht weken lang menselijke Roseburia inulinivorans toegediend.

“De resultaten waren duidelijk,” zegt Rensen. “De muizen werden 30 procent sterker, kregen grotere spiervezels en maakten meer snelle spiervezels aan, de vezels die nodig zijn voor snelle en krachtige bewegingen.”

Het team zag daarnaast dat de bacterie ook invloed had op hoe de spieren bepaalde bouwstoffen gebruikten en hoe energieprocessen in de spiercellen werden aangestuurd. “Deze veranderingen in de stofwisseling kunnen verklaren waarom de spieren sterker werden,” aldus Martínez-Téllez.

Mogelijk probioticum
Een belangrijke bevinding is dat de hoeveelheid Roseburia inulinivorans van nature afneemt naarmate mensen ouder worden. “Dat zou deels kunnen verklaren waarom spierkracht met de jaren terugloopt,” zegt Martínez-Téllez. “Als deze bacterie de spierstofwisseling ondersteunt, zou het herstellen van de aantallen misschien kunnen helpen om de spierfunctie op peil te houden.”

De resultaten, gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Gut, laten zien dat Roseburia inulinivorans mogelijk kan worden ontwikkeld tot een probioticum: een veilig supplement dat mogelijk helpt om spierverlies door veroudering te voorkomen. “Een aanpak die gebruikmaakt van natuurlijke voedingsmiddelen of bacteriestammen kan een milde en niet-invasieve manier zijn om de spieren te ondersteunen en daarmee bijdragen aan gezond ouder worden,” zegt Martínez-Téllez.

Vooruitblik
Het team heeft vertrouwen in de mogelijkheden van deze ontdekking. “We zien zoveel potentie in deze bacterie dat we al een patent hebben vastgelegd voor het gebruik ervan om spiermassa en spierkracht te behouden en te verbeteren,” zegt Rensen.

Tegelijkertijd benadrukken de onderzoekers dat er nog veel werk te doen is. We zijn nog lang niet klaar voor toepassing in de praktijk, maar de eerste resultaten zijn duidelijk veelbelovend,” zegt Rensen. “Meer onderzoek bij mensen is daarvoor nodig.” Martínez-Téllez vult aan: “Het is bijzonder om te bedenken dat zoiets kleins als een darmbacterie ons misschien kan helpen om sterker en gezonder te blijven.”

Financiële steun en samenwerking
Dit onderzoek werd financieel ondersteund door het Leids Universiteits Fonds, het Fundación Martín Escudero en het Fondo de Investigación Sanitaria (Instituto de Salud Carlos III).

Het onderzoek is een samenwerking tussen de onderzoeksgroep van prof. Patrick Rensen, onderdeel van de divisie Endocrinologie van de afdeling Interne Geneeskunde en van het Einthoven Laboratorium voor Experimentele Vasculaire Geneeskunde van het Leids Universitair Medisch Centrum, de Rijksuniversiteit Groningen en de universiteiten van Granada, Almería, Valencia en Cádiz.

Bron: LUMC