Wie in de wijkverpleging werkt, stapt op één dag bij veel verschillende mensen over de drempel. Tussen de cliënten door zit je op de fiets of in de auto, je loopt trappen op en af en je werkt in badkamers en slaapkamers die overal anders zijn.

Anders dan in het ziekenhuis is er in de wijk niet altijd een vast uniform. Toch gelden ook hier duidelijke afspraken over kleding, en die gaan verder dan een verzorgde uitstraling.

Wat de richtlijn zegt

Het RIVM heeft voor de wijkverpleging een richtlijn basishygiëne opgesteld. Daarin staat onder meer dat medewerkers hun onderarmen onbedekt houden en geen sieraden, accessoires of lange mouwen aan handen en onderarmen dragen. De reden is praktisch: handhygiëne werkt alleen goed als handen en polsen volledig bereikbaar zijn. Een mouw die over de pols valt, raakt de cliënt, het bed of de wastafel en kan micro-organismen meenemen naar de volgende afspraak. Een horloge of armband laat plekken op de huid achter waar desinfectiemiddel niet goed bij komt.

Daarnaast vraagt de richtlijn om kleding die dagelijks schoon gewassen is. Voor het wassen geldt minimaal 60 °C, of 40 °C tot 60 °C als de kleding daarna gestreken of machinaal gedroogd kan worden. Dat lijkt een detail, maar het bepaalt wat je kunt aantrekken. Een shirt dat volgens het waslabel alleen op 30 graden mag, past niet bij deze afspraak.

Het shirt: korte mouw en bestand tegen de wasmachine

Voor wie in eigen kleding of in een eenvoudig bedrijfsshirt werkt, ligt een shirt met korte mouwen voor de hand. Veel zorgmedewerkers kiezen daarom voor werk t-shirts in plaats van gewone shirts uit de kledingwinkel. Het verschil zit vooral in stof en afwerking. Een goed werkshirt is gemaakt om vaak en heet gewassen te worden en blijft daarna fatsoenlijk ogen. Katoen voelt prettig en neemt vocht goed op, maar kan krimpen en wordt bij heet wassen sneller slap. Een mengsel van katoen en polyester droogt sneller en houdt vaak beter zijn vorm. Kijk altijd op het waslabel of het shirt op 60 graden gewassen mag worden, of combineer een lagere temperatuur met strijken of de droger, zoals de richtlijn toestaat.

Ook de pasvorm telt. Een wijde mouw die bij het bukken over de bovenarm naar beneden zakt, is minder handig dan een mouw die netjes blijft zitten. Een shirt dat bij het helpen met opstaan uit de broek kruipt, is onprettig voor jou en voor de cliënt. Zorg daarnaast voor genoeg exemplaren om elke dag een schoon shirt aan te trekken, ook in een week met veel diensten achter elkaar.

Schoenen: schoon te houden en stevig op natte stoepen

Over schoeisel is de richtlijn kort: het moet schoon zijn en gemaakt van goed te reinigen materiaal. Stof of suède die vlekken vasthoudt, past daar slecht bij. Een glad bovenwerk dat je met een vochtige doek of een desinfecterend doekje afneemt, maakt het een stuk eenvoudiger.

In de wijk komt daar nog iets bij. Je loopt niet alleen over droge vloeren, maar ook over natte stoepen, glimmende tegelvloeren in badkamers en trappen in oude portiekwoningen. Een zool met goede grip is dan geen overbodige luxe. Een schoen die de hiel omsluit, blijft beter zitten op de trap en bij het fietsen dan een open klomp. Bij het kiezen van werkschoenen voor de wijk loont het dus om naar drie dingen te kijken: is het bovenwerk makkelijk schoon te maken, geeft de zool grip op nat en glad oppervlak, en zit de schoen aan het eind van een lange dienst nog prettig? Dat laatste test je het best door schoenen aan het eind van de dag te passen, als je voeten iets dikker zijn, en met de sokken die je ook tijdens het werk draagt.

Kleding als onderdeel van infectiepreventie

Kleding wordt in de zorg soms gezien als een kwestie van smaak of uitstraling. De hygiënerichtlijn laat zien dat het ook een rol speelt bij infectiepreventie. Een shirt met korte mouwen dat heet gewassen kan worden en schoenen die je zonder moeite schoonmaakt, maken het makkelijker om je aan de afspraken te houden. Werk je voor een organisatie met een eigen hygiëneprotocol, leg je kledingkeuze dan naast dat protocol. Daar staat precies wat jouw werkgever vraagt, en vaak ook wie de kosten van werkkleding draagt.