Als het preferente geneesmiddel niet leverbaar is, maar er wel een ander middel met dezelfde werkzame stof, sterkte en toedieningsvorm beschikbaar is, declareert de apotheek dit niet-preferente middel onder logistieke noodzaak (LN)

Openbare apotheken verstrekten in 2025 aan 11,3 miljoen mensen een geneesmiddel onder preferentiebeleid. Van hen kregen 2,9 miljoen mensen door logistieke noodzaak minstens éénmaal een niet-preferent middel. Bij clopidogrel gebeurde dit het vaakst. Aldus de SFK in het Pharmaceutisch Weekblad.

In het preferentiebeleid wijzen zorgverzekeraars per geneesmiddel meestal één merk of leverancier als voorkeur/preferent aan. Als het preferente geneesmiddel niet leverbaar is, maar er wel een ander middel met dezelfde werkzame stof, sterkte en toedieningsvorm beschikbaar is, declareert de apotheek dit niet-preferente middel onder logistieke noodzaak (LN).

Ongeveer 11,3 miljoen geneesmiddelgebruikers kregen in 2025 een receptplichtig pakketgeneesmiddel dat onder preferentiebeleid viel. Van hen kregen 2,9 miljoen mensen (26%) minstens één keer om logistieke redenen een niet-preferent middel. Gebruikers van een geïndividualiseerde distributievorm (GDV) zijn in deze rubriek buiten beschouwing gelaten.

Historie
In 2023 en 2024 kregen ongeveer 3,7 miljoen mensen per jaar door LN een niet-preferent middel, tegenover respectievelijk 1,9 en 2,1 miljoen mensen in 2021 en 2022. Het aantal niet-preferente verstrekkingen door LN hangt samen met het aantal geneesmiddeltekorten, dat in 2023 en 2024 hoger was dan in 2025. Daarnaast wordt de ontwikkeling over tijd beïnvloed door wanneer zorgverzekeraars preferentiebeleid invoerden. De meeste verzekeraars voerden gedurende deze hele periode preferentiebeleid. DSW en ONVZ volgden vanaf 2024 en Caresq vanaf 2025. Zilveren Kruis kende vóór 2023 een gemengd inkoopbeleid, maar sinds 2023 alleen nog preferentiebeleid.

26% van de gebruikers onder preferentiebeleid had te maken met LN

Ten slotte breidden zorgverzekeraars het preferentiebeleid de laatste jaren uit met meer geneesmiddelen. Door een combinatie van deze factoren is het aantal geneesmiddelgebruikers dat met LN te maken kreeg in 2025 weliswaar lager dan in 2023 en 2024, maar nog altijd hoger dan in 2021 en 2022. Met 184.000 gebruikers was clopidogrel in 2025 het middel met het hoogste aantal gebruikers met een niet-preferente verstrekking vanwege LN. Op plek twee en drie volgden atorvastatine en rosuvastatine met respectievelijk 151.000 en 95.000 gebruikers met niet-preferent vanwege LN.

Bron: SFK